We denken bij waterverbruik vooral aan wat er uit de kraan komt. Maar achter elke lamp die we aandoen of elk scherm waarop we werken, schuilt ook water. De productie van energie — van steenkool tot zonne-energie — vraagt water. En vaak meer dan we denken.
De watervoetafdruk van energie
Om elektriciteit op te wekken is water onmisbaar. Het wordt gebruikt om stoom te maken die turbines aandrijft, om installaties te koelen en bij het ontginnen en transporteren van brandstoffen.
Bij klassieke energiebronnen zoals steenkool, aardgas en kernenergie is die waterbehoefte groot. Zo kan de productie van één kilowattuur elektriciteit tot wel tien liter water vergen, afhankelijk van de technologie en het type centrale.
Bij hernieuwbare energie ligt dat helemaal anders. Zonnepanelen en windturbines verbruiken nauwelijks water tijdens hun werking. Waterkrachtcentrales gebruiken water als aandrijvende kracht, maar datzelfde water stroomt nadien gewoon verder in de rivier.
De conclusie is duidelijk: hoe minder fossiele energie we gebruiken, hoe kleiner onze watervoetafdruk.
Energie slurpt water
De fossiele energiesector is wereldwijd een van de grootste waterverbruikers.
Jaarlijks wordt meer dan 640 miljard kubieke meter water onttrokken voor de productie, verwerking en verbranding van fossiele brandstoffen. Daarvan gaat bijna 58 miljard kubieke meter effectief verloren door verdamping of vervuiling.
Nieuwe ontginningsmethoden zoals schaliegaswinning (fracking) versterken dat effect: ze gebruiken tot zeven keer meer water dan traditionele boringen.
Ook in elektriciteitscentrales is de koelinstallatie een grote verbruiker. Centrales met ‘once-through cooling’ onttrekken enorme hoeveelheden rivier- of zeewater. Droogkoeling spaart water, maar verlaagt de energie-efficiëntie.
Kortom: fossiele energie kost niet alleen veel CO₂, maar ook veel water.
Minder energie, minder water
Energie besparen is dus goed voor onze watervoorraden. Met een paar eenvoudige gewoontes maak je een verschil:
• Schakel toestellen volledig uit in plaats van ze op stand-by te laten.
• Gebruik ledlampen, die tot 85 procent minder energie verbruiken.
• Verlaag de verwarming met één graad – dat bespaart tot 7 procent energie.
• Kies voor ecomodus op laptop en computer – minder stroom betekent ook minder waterverbruik in de energiecentrale.
Energie zonder dorst
Onze energiekeuzes bepalen mee hoe schaars water wordt. Door over te schakelen op hernieuwbare bronnen verminderen we niet alleen de uitstoot van broeikasgassen, maar ook de druk op rivieren, meren en grondwaterlagen. Hier zie je het watergebruik per methode.
Zonnepanelen, windturbines en warmtepompen tonen dat het kan: energie opwekken zonder het water uit te putten. Je maakt een groot verschil door de keuze van je energieleverancier.
Zet vandaag de knop om.
Voor minder energie. Voor meer water.
Bronnen
Spang, E. et al. (2014). The water consumption of energy production: An international comparison. Environmental Research Letters. https://iopscience.iop.org/article/10.1088/1748-9326/9/10/105002
Mekonnen, M.M. & Hoekstra, A.Y. (2020). The green, blue and grey water footprint of electricity and heat generation. Science of the Total Environment. https://doi.org/10.1016/j.scitotenv.2019.136389
Eawag (2021). Global assessment of fossil energy water use and wastewater production. https://www.eawag.ch/en/news-agenda/news-portal/news-detail/fossil-fuels-water-use/
Food & Water Watch (2022). Thirsty Fossil Fuels: How transitioning to renewables saves water. https://www.foodandwaterwatch.org/wp-content/uploads/2022/08/2207_FSW_WaterUseinRenewables-WEBFINAL.pdf
Visualizing Energy (2023). Electricity generation and water use. https://visualizingenergy.org/what-methods-of-electricity-generation-use-the-most-water/
Nature Scientific Data (2020). Global virtual water trade in energy systems. https://www.nature.com/articles/s41597-020-00795-6
U.S. Geological Survey & Axios (2018). Rising water use in shale oil and gas production. https://www.axios.com/2018/08/16/fracking-shale-oil-water-use-texas
International Energy Agency (IEA). Water and Energy Nexus. https://www.iea.org/topics/water
Water Footprint Network. Methodology and data on global water footprints. https://waterfootprint.org
