Op het eerste gezicht lijkt de digitale wereld een duurzame wereld. Geen vrachtwagens, geen verpakkingen, geen afval.
Maar achter elke gestreamde video, gearchiveerde e-mail of slimme AI-tool schuilt een verrassend feit: digitale diensten verbruiken water. Veel water.

De verborgen dorst van data

Dat heeft te maken met datacenters – gigantische serverparken die wereldwijd onze digitale opslag, communicatie en rekenkracht mogelijk maken. Deze datacenters gebruiken niet alleen stroom, maar ook grote hoeveelheden koelwater om oververhitting te vermijden. 

Volgens onderzoek kan het streamen van één uur video in HD via populaire platforms zoals YouTube of Spotify indirect zo’n 55 liter water kosten. 

Dat water wordt gebruikt voor:

• koeling van servers, netwerken en AI-infrastructuur
• stroomproductie voor het datacenter en jouw apparaat, vooral wanneer die elektriciteit afkomstig is van fossiele of nucleaire bronnen 

Dat is natuurlijk indirect waterverbruik – je ziet het niet uit de kraan stromen, maar het wordt wel verbruikt om jouw digitale comfort mogelijk te maken. En dat telt mee in je watervoetafdruk.

Ter vergelijking: 55 liter is evenveel als één gemiddelde douche van vijf minuten.

Wat kun je doen?

Kies voor standaardkwaliteit bij video en audio

• Streaming in HD of 4K verbruikt veel meer data – en dus ook indirect meer water en energie in datacenters. De meeste content, zoals een webinar of podcast, komt ook perfect tot zijn recht in standaardresolutie (SD).
  Een lagere kwaliteit betekent minder data, minder energie en minder water.

Gebruik AI doordacht – elke prompt telt

AI-toepassingen zoals ChatGPT, Copilot of Midjourney draaien op enorme rekenkracht in datacenters die vaak worden gekoeld met water.
Elke keer je een AI-model aan het werk zet, activeer je indirect een keten van energie- en waterverbruik.

Sommige modellen verbruiken per prompt zelfs het water-equivalent van meerdere liters, afhankelijk van de complexiteit van de taak. 

Zo bespaar je water en energie:

• Stel duidelijke, goed doordachte prompts. Vermijd herhalingen of “gewoon eens proberen”.
• Gebruik lichtere tools waar het kan, bijvoorbeeld een zoekmachine of sjabloon in plaats van een AI-generator.

Archiveer bewust in de cloud – minder is meer

Cloudopslagtools zoals SharePoint, OneDrive of Dropbox maken samenwerken makkelijk, maar slaan alles voortdurend op en synchroniseren het met servers wereldwijd.
Al die bestanden worden meermaals gekopieerd, geback-upt en beschikbaar gehouden – wat energie én water kost.

Slim archiveren helpt:

• Verwijder oude versies en dubbele documenten.
• Zet automatische synchronisatie enkel aan voor actieve mappen.
• Archiveer afgewerkte projecten offline of op een centrale opslag, niet in de persoonlijke cloud.

Wat is ecomodus en hoe zet je het aan?

De ecomodus (of energiebesparingsmodus) verlaagt het energieverbruik van je laptop door automatisch de helderheid, processorprestaties en achtergrondtaken aan te passen.
Minder energie betekent ook minder waterverbruik in de productie van die elektriciteit – zeker als die nog (deels) uit fossiele of nucleaire bronnen komt.

Zo doe je dat:

• Windows: klik op Start → Instellingen → Systeem → Energie & batterij → Energiebesparingsmodus en zet deze aan.
• Mac: open Systeeminstellingen → Batterij → Energiezuinige modus.
• Chromebook: ga naar Instellingen → Apparaat → Energiebeheer en kies Energiebesparing.

Gebruik je laptop ook bewust: sluit apps die je niet gebruikt, dim het scherm en schakel wifi uit tijdens pauzes.

Kleine klik, groot verschil

Digitale duurzaamheid is meer dan minder schermtijd. Het is bewust omgaan met de energie en het water achter elke klik.
Door je laptop in ecomodus te zetten, zuiniger te streamen en je cloud op te ruimen, help je niet alleen het elektriciteitsnet, maar ook onze watervoorraden.

Zet vandaag de knop om.
Voor minder data. Voor minder energie. Voor meer water.

Bronnen

Thirsty Data: Water footprint of data centers and digital services. Nature Scientific Data (2023)
International Energy Agency (IEA). Water and Energy Nexus.
Eawag (2021). Global assessment of fossil energy water use and wastewater production.
Visualizing Energy (2023). Electricity generation and water use.
Water Footprint Network. Methodology and tools.